— 140 —
LXXXV.
Cur iidem Solis proximi,
sint remotioribus
minores.

      Cum autem hic, intra terminum HQ, inferiores
globuli materiae coelestis celerius moveantur quam
superiores, debent etiam esse minores; si enim essent
majores vel aequales, hoc ipso haberent plus virium,
ideoque superiores evaderent. Sed ubi semel contingit,
aliquem tanto esse minorem iis qui supra ipsum
sunt, ut magis ab iis magnitudine superetur, quam illos
celeritate superet, semper postea illis inferior manere
debet. Etsi vero globulos istos in principio quam accuratissime
aequales a Deo factos fuisse supponamus, fieri
tamen non potuit, lapsu temporis, ob inaequalitatem
spatiorum quae percurrunt, et inaequalitatem eorum
— 141 —
motus inde ortam, ut paulo ante demonstratum est,
quin aliqui aliis minores evaderent, iique essent satis
 19
multi ad spatium HNQR implendum. Neque enim
— 142 —
consideramus hoc spatium, cum magnitudine totius
vorticis AYBM comparatum, nisi tanquam admodum
parvum; ut etiam magnitudo Solis, ad ipsum comparata,
perexigua est intelligenda; quamvis ista eorum
proportio non potuerit hic in figura exhiberi, quia
nimis vasta esse debuisset. Notandum etiam est varias
esse alias inaequalitates in motibus partium coeli,
praesertim earum quae sunt inter S et H vel Q, de quibus
paulo post commodius agetur.
LXXXVI.
Globulos secundi elementi
variis modis
simul moveri, quo fit
ut plane sphaerici reddantur.
      Denique non est omittendum, materiam primi elementi,
venientem ex vorticibus K, L, et similibus, praecipue
quidem ferri versus Solem, sed plurimas tamen
etiam ejus partes per totum vorticem AYBM dispergi,
atque inde ad alios C, O, et similes transire, ac fluendo
circa globulos secundi elementi, efficere ut ipsi tum
circa propria centra, tum forte etiam aliis modis moveantur.
Cumque sic isti globuli non una tantum ratione,
sed multis diversis eodem tempore agitentur,
hinc clare percipitur ipsos, cujuscunque figurae fuerint
in principio, nunc debere esse plane sphaericos, non
instar cylindri, aut cujusvis sphaeroidis, una tantum ex
parte rotundos.
Descartes PPh 140-141-142