— 28 —
      Sed quod adhuc venit considerandum, et quod circa fictionem
non fuit operae pretium notare, et ubi maxima datur deceptio, est,
quando contingit, ut quaedam, quae in imaginatione offeruntur,
sint etiam in intellectu, hoc est, quod clare, et distincte concipiantur,
quod tum, quamdiu distinctum a confuso non distinguitur,
certitudo, hoc est, idea vera cum non distinctis commiscetur.
Ex. gr. quidam Stoicorum forte audiverunt nomen animae, et
etiam quod sit immortalis, quae tantum confuse imaginabantur;
imaginabantur etiam, et simul intelligebant corpora subtilissima
caetera omnia penetrare, et a nullis penetrari. Cum haec omnia simul
imaginabantur, concomitante certudine hujus axiomatis, statim
certi reddebantur, mentem esse subtilissima illa corpora, et
subtilissima illa corpora non dividi, etc. Sed ab hoc etiam liberamur,
dum conamur ad normam datae verae ideae omnes nostras
perceptiones examinare cavendo, uti initio diximus, ab iis, quas
ex auditu, aut ab experientia vaga habemus. Adde quod talis deceptio
ex eo oritur, quod res nimis abstracte concipiunt: nam per
se satis clarum est, me illud, quod in suo vero objecto concipio, alteri
non posse applicare. Oritur denique etiam ex eo, quod prima
elementa totius Naturae non intelligunt; unde sine ordine procedendo,
et Naturam cum abstractis, quamvis sint vera axiomata,
confundendo, se ipsos confundunt, ordinemque Naturae pervertunt.
— 29 —
Nobis autem, si quam minime abstracte procedamus, et a
primis elementis, hoc est, a fonte, et origine Naturae, quam primum
fieri potest, incipiamus, nullo modo talis deceptio erit metuenda.
Spinoza TIE 28-29