— 27 —
Hoc igitur ut investigetur, ideam aliquam veram ob oculos
ponamus, cujus objectum maxime certo scimus a vi nostra cogitandi
pendere, nec objectum aliquod in Natura habere: in tali enim
idea, ut ex jam dictis patet, facilius id, quod volumus, investigare
poterimus. Ex. gr. ad formandum conceptum globi fingo ad
libitum causam, nempe semicirculum circa centrum rotari, et ex
rotatione globum quasi oriri. Haec sane idea vera est, et quamvis sciamus
nullum in Natura globum sic unquam ortum fuisse, est haec tamen
vera perceptio, et facillimus modus formandi globi conceptum.
Jam notandum hanc perceptionem affirmare semicirculum
rotari, quae affirmatio falsa esset, si non esset juncta conceptui
globi, vel causae talem motum determinantis, sive absolute, si haec
affirmatio nuda esset. Nam tum mens tantum tenderet ad affirmandum
solum semicirculi motum, qui nec in semicirculi conceptu
continetur, nec ex conceptu causae motum determinantis oritur.
Spinoza TIE 27