— 23 —
      Aliquis forte putabit, quod fictio fictionem terminat, sed non
intellectio; hoc est, postquam finxi aliquid, et quadam libertate
volui assentiri, id sic in rerum natura existere, hoc efficit, ut postea
non possimus id alio modo cogitare. Ex. gr. postquam finxi
(ut cum iis loquar) naturam corporis talem, mihique ex mea libertate
persuadere volui, eam sic realiter existere, non amplius
licet muscam v. g. infinitam fingere, et postquam finxi essentiam
animae, eam quadrare non possum, etc. Sed hoc examinandum.
Primo: vel negant, vel concedunt nos aliquid posse intelligere.
Si concedunt, necessario id ipsum, quod de fictione dicunt, etiam
de intellectione dicendum erit. Si vero hoc negant, videamus
nos, qui scimus, nos aliquid scire, quid dicant. Hoc scilicet dicunt,
animam posse sentire, et multis modis percipere non se
ipsam, neque res, quae existunt, sed tantum ea, quae nec in se,
nec ullibi sunt, hoc est, animam posse sola sua vi creare sensationes,
aut ideas, quae non sunt rerum; adeo ut ex parte eam, tanquam
Deum, considerent. Porro dicunt, nos, aut animam nostram
talem habere libertatem, ut nosmet, aut se, imo suam
ipsam libertatem cogat: Nam postquam ea aliquid finxit, et assensum
ei praebuit, non potest id alio modo cogitare, aut fingere,
et etiam ea fictione cogitur, ut etiam alia tali modo cogitentur, ut
prima fictio non oppugnetur; sicut hic etiam coguntur absurda,
quae hic recenseo, admittere propter suam fictionem; ad quae explodenda
non defatigabimur ullis demonstrationibus. Sed eos in
suis deliriis linquendo, curabimus, ut ex verbis, quae cum ipsis fecimus,
aliquid veri ad nostram rem hauriamus, nempe hoc a:
Spinoza TIE 23