— 21 —
      Veniunt jam hic ea consideranda, quae vulgo dicuntur fingi,
quamvis clare intelligamus, rem ita sese non habere, uti eam fingimus.
Ex. gr. quamvis sciam terram esse rotundam, nihil tamen
vetat, quominus alicui dicam terram medium globum esse, et
tanquam medium pomum auriacum in scutella, aut solem circum
terram moveri, et similia. Ad haec si attendamus, nihil videbimus,
quod non cohaereat cum jam dictis, modo prius advertamus, nos
aliquando potuisse errare, et jam errorum nostrorum esse conscios;
deinde quod possumus fingere, aut ad minimum putare, alios homines
in eodem esse errore, aut in eum, ut nos antehac, posse incidere.
Hoc, inquam, fingere possumus, quamdiu nullam videmus
impossibilitatem, nullamque necessitatem: Quando itaque
alicui dico, terram non esse rotundam, etc., nihil aliud ago, quam
in memoriam revoco errorem, quem forte habui, aut in quem
labi potui, et postea fingo, aut puto eum, cui hoc dico, adhuc
esse, aut posse labi in eundem errorem. Quod, ut dixi, fingo,
quamdiu nullam video impossibilitatem, nullamque necessitatem:
hanc vero si intellexissem, nihil prorsus fingere potuissem, et tantum
dicendum fuisset, me aliquid operatum esse.
Spinoza TIE 21